Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu – Nauka dla Rozwoju Społeczeństwa „Molekularne sygnatury odporności drobiu wobec chorób wirusowych – od identyfikacji biomarkerów do opracowania prototypu testu diagnostycznego” 17.07.2026 – 17.07.2029

DOFINANSOWANIE: 1 960 701,22 zł

CAŁKOWITA WARTOŚĆ: 1 960 701,22 zł

Decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego nr NdRS/SN/0070/2025/01 przyznano Państwowemu Instytutowi Weterynaryjnemu – Państwowemu Instytutowi Badawczemu środki finansowe w wysokości 1 960 701,22 PLN na realizację projektu pt. „Molekularne sygnatury odporności drobiu wobec chorób wirusowych – od identyfikacji biomarkerów do opracowania prototypu testu diagnostycznego”, realizowanego w ramach konkursu „Nauka dla Rozwoju Społeczeństwa”. Projekt będzie realizowany w okresie od 17 lipca 2026 r. do 17 lipca 2029 r.

Opis zadania:

Polska jest największym producentem mięsa drobiowego w Unii Europejskiej, dlatego utrzymanie wysokiego poziomu zdrowia stad ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa żywności oraz konkurencyjności krajowego sektora drobiarskiego. Choroby wirusowe drobiu, takie jak wysoce zjadliwa grypa ptaków, choroba Newcastle, zakaźne zapalenie oskrzeli oraz zakaźne zapalenie torby Fabrycjusza, ale także szereg innych chorób o etiologii wirusowej powodują znaczne straty ekonomiczne, a zwiększając ryzyko wtórnych zakażeń bakteryjnych prowadzą do wzrostu zużycia antybiotyków. Obecnie stosowane metody diagnostyczne koncentrują się przede wszystkim na wykrywaniu patogenów, dostarczając informacji dopiero po wystąpieniu zakażenia. Celem projektu jest opracowanie innowacyjnego narzędzia umożliwiającego ocenę odporności kur na podstawie molekularnych sygnatur ekspresji genów. Takie podejście pozwoli na wcześniejszą identyfikację stad o obniżonej odporności, a tym samym umożliwi wdrażanie skuteczniejszych działań profilaktycznych o ograniczenie strat powodowanych przez choroby wirusowe.

Projekt obejmuje kompleksowe badania prowadzone na próbkach pochodzących z ferm drobiu z różnych regionów Polski. Wykorzystane zostaną nowoczesne metody biologii molekularnej, w tym techniki sekwencjonowania nowej generacji (NGS) do analiz transkryptomicznych (RNA-seq) i metagenomicznych, a także techniki RT-qPCR i RT-LAMP. Uzyskane wyniki pozwolą na identyfikację biomarkerów odporności, charakterystykę wirusów krążących w populacji drobiu oraz opracowanie panelu diagnostycznego wspieranego przez aplikację mobilną umożliwiającą odczyt wyników w warunkach terenowych.

Projekt w innowacyjny sposób integruje dane serologiczne, transkryptomiczne i metagenomiczne, tworząc podstawy do opracowania nowoczesnego systemu oceny odporności drobiu. Uzyskane rezultaty przyczynią się do rozwoju wiedzy z zakresu immunogenomiki drobiu oraz stworzą podstawy do opracowania nowoczesnych narzędzi wspierających ocenę odporności stad drobiu i diagnostykę chorób wirusowych. W dłuższej perspektywie rozwiązania opracowane w projekcie mogą również wspierać racjonalne stosowanie antybiotyków oraz realizację założeń strategii „One Health”.

Projekt realizowany jest przez Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy we współpracy z laboratoriami diagnostycznymi LAB-VET Sp. z o.o. (woj. wielkopolskie), SLW BIOLAB (woj. warmińsko-mazurskie) oraz AGRO-VET (woj. dolnośląskie). Partnerzy wspierają realizację badań terenowych, pozyskiwanie materiału badawczego z ferm drobiu zlokalizowanych w trzech województwach o rozwiniętej i intensywnej produkcji drobiarskiej oraz prowadzenie testów diagnostycznych niezbędnych do realizacji projektu. Rezultatem projektu będzie opracowanie innowacyjnego narzędzia do oceny odporności kur, zweryfikowanie nowych biomarkerów molekularnych, stworzenie prototypu panelu RT-LAMP wraz z aplikacją mobilną oraz przygotowanie rekomendacji dla hodowców, lekarzy weterynarii i instytucji odpowiedzialnych za nadzór nad zdrowiem zwierząt. Wyniki projektu będą upowszechniane poprzez publikacje naukowe, konferencje, materiały edukacyjne oraz działania skierowane do przedstawicieli sektora drobiarskiego.

Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Nauka dla Rozwoju Społeczeństwa”.