O Nas
Dla Was

Projekty krajowe

Projekty badań naukowych i prac rozwojowych finansowane przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR)

Tytuł projektu:
Zwierzęta wolno żyjące jako wskaźnik zanieczyszczeń środowiskowych i ważny element w strategii bezpieczeństwa żywnościowego kraju

Nr projektu:
NR12-0127-10/2010

Termin realizacji:
1 grudnia 2010 - 30 listopada 2013

Przyznane środki finansowe:
2 000 000,00 zł

Kierownik projektu:
prof. dr hab. Jan Żmudzki

Liczba wykonawców projektu:
42 osoby w tym pracowników naukowych 26

Zadania szczegółowe:

Zadanie 1. - Zawartość kadmu, ołowiu i rtęci w tkankach zwierzyny łownej pochodzącej z wybranych okręgów przemysłowych w Polsce
kierownik zadania - Prof. dr hab. Roman Kołacz/Dr hab. Józef Szkoda, prof. nadzw.

Zadanie 2. - Ocena skażeń pierwiastkami toksycznymi wolno żyjących ryb słodkowodnych w Polsce
kierownik zadania - Dr hab. Józef Szkoda, prof. nadzw.

Zadanie 3. - Ocena zanieczyszczeń chlorowanymi węglowodorami aromatycznymi wolno żyjących ryb słodkowodnych w Polsce
kierownik zadania - Dr hab. Alicja Niewiadowska, prof. nadzw.

Zadanie 4. - Wolno żyjące ryby słodkowodne wskaźnikami skażeń środowiska i źródłem dioksyn dla ludzi
kierownik zadania - Prof. dr hab. Jadwiga Piskorska-Pliszczyńska

Zadanie 5. - Dziki i sarny indykatorami skażeń środowiska dioksynami i związkami pokrewnymi
kierownik zadania - Prof. dr hab. Jadwiga Piskorska-Pliszczyńska

Zadanie 6. - Wolno żyjące ryby słodkowodne jako wskaźnik skażenia wód powierzchniowych lekami przeciwbakteryjnymi
kierownik zadania - Prof. dr hab. Andrzej Posyniak

Zadanie 7. - Mikotoksyny fuzaryjne ekosystemu leśnego i polnego a stan zdrowia zwierząt wolno żyjących
kierownik zadania - Dr Łukasz Zielonka

Zadanie 8. - Ochratoksyna A w tkankach dzików - ocena ryzyka
kierownik zadania - Dr Henryka Wiśniewska-Dmytrow

Streszczenie projektu:

    Zwierzęta wolno żyjące jako wskaźnik skażeń środowiskowych uzyskały znakomite rekomendacje w dotychczasowych wynikach badań opublikowanych w piśmiennictwie światowym i krajowym. Jednak trudności w dostępie do materiału badawczego a także dość wąski zakres dotychczas prowadzonych badań powoduje, że odczuwa się ciągle duże zapotrzebowanie na tego rodzaju prace zarówno o charakterze poznawczym jak i praktycznym.
    Dzisiaj nikt nie kwestionuje, że zwierzęta wolno żyjące narażone bezpośrednio na oddziaływanie środowiska, w którym żyją, nagromadzają znacznie wyższe ilości wielu związków chemicznych niż zwierzęta hodowlane.
    Celem badań w projekcie jest kompleksowa ocena skażeń chemicznych środowiska leśnego i wodnego na podstawie badań zwierząt wolno żyjących (dziki, sarny, jelenie, ryby słodkowodne) z jednoczesną oceną zagrożeń zdrowia człowieka spożywającego produkty żywnościowe pochodzące od tych zwierząt (ocena ryzyka).
    Badania realizowane są w 8 zadaniach szczegółowych. Zakres projektu obejmuje zarówno klasyczne związki obecne w środowisku, takie jak: pestycydy, metale, ale również niezwykle ważne obecnie z punktu widzenia zdrowia człowieka: dioksyny, związki pokrewne, a także leki i mikotoksyny.
    Badania są wykonywane głównie w laboratoriach PIWet-PIB w Puławach oraz Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie i Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu. Wszystkie jednostki zgłoszone do realizacji projektu to uznane w kraju zespoły badawcze wyposażone w nowoczesną aparaturę i stosujące wiarygodne procedury badawcze. Ponadto wszystkie laboratoria PIWet-PIB posiadają aktualną akredytację dla kierunków badań, o których mowa w projekcie.
    Uzyskane w projekcie wyniki badań stanowić będą istotny wkład w bezpieczeństwo żywności i ochronę środowiska. Jednocześnie stanowić będą ważny element podstawowej bazy danych niezbędnych przy opracowywaniu dopuszczalnych limitów zawartości zanieczyszczeń środowiskowych w żywności i w samym środowisku oraz podejmowaniu różnych decyzji o charakterze administracyjnym na poziomie krajowym i unijnym.

Podsumowanie końcowe projektu
  • Przeprowadzone badania w pełni potwierdziły przydatność zwierząt wolno żyjących, w tym zwierząt łownych i ryb słodkowodnych jako dobrych wskaźników zanieczyszczeń środowiskowych, zwłaszcza o charakterze lokalnym.
  • Stwierdzone stężenia dioksyn, polichlorowanych bifenyli, pestycydów chloroorganicznych, mikotoksyn, i metali u zwierząt wolno żyjących, z wyjątkiem pierwiastków toksycznych w kankach zwierząt łownych układały się raczej na niskich poziomach i nie stanowiły poważniejszych zagrożeń higieniczno-toksykologicznych. Dodatkowo nie wykryto obecności leków przeciwbakteryjnych w badanych rybach.
  • Wykryte wysokie stężenia związków chloroorganicznych (pestycydy, PCB, dioksyny) w rybach odłowionych w Wiśle z okolic Krakowa to przykład szczególnych zanieczyszczeń o charakterze lokalnym środowiska wodnego. Podjęto natychmiastowe działania wdrożeniowe uzyskanych w projekcie wyników badań polegające na przekazaniu administracji samorządowej informacji o zaistniałych problemach celem poprawy sytuacji środowiskowej, a także zabezpieczenia zdrowia konsumentów odławianych ryb w Wiśle na terenie Krakowa. Specjalna Sesja w Małopolskim Urzędzie Marszałkowskim z udziałem pracowników Instytutu odbyła się 17 lipca 2013 roku.
  • Szczególnego odniesienia wymagają również wyniki badań zawartości pierwiastków toksycznych w tkankach zwierząt łownych. Dotyczy to przede wszystkim ołowiu i kadmu, których stężenia w narządach (nerki, wątroba) są wysokie i w pełni odzwierciedlają lokalne skażenia środowiska. Uzyskane wyniki wskazują na konieczność wycofania tych narządów ze spożycia dla ludzi jako zagrażających ich zdrowiu. Należy również podkreślić, że bardzo istotnym elementem oceny skażeń ołowiem mięśni dziczyzny są zanieczyszczenia wtórne pochodzące z ran postrzałowych, które mocno komplikują samą ocenę skażeń oraz stwarzają poważne zagrożenia dla konsumenta. Wyniki z przeprowadzonych badań zawartości pierwiastków toksycznych zostały przedstawione w pracy doktorskiej Macieja Durkalca.
  • Uzyskane w trakcie realizacji projektu wyniki badań pozwoliły dotychczas na przygotowanie 14 publikacji w czasopismach recenzowanych, 1 monografii i 30 doniesień na konferencje naukowe.
  • Opracowane wyniki badań były i będą przekazywane przedstawicielom administracji państwowej a zwłaszcza różnych inspekcji (weterynaryjnej, sanitarnej czy ochrony środowiska) do wykorzystania w podejmowaniu decyzji administracyjnych.

Tytuł projektu:
Znaczenie zwierząt wolno żyjących jako rezerwuaru bakteryjnych, wirusowych i pasożytniczych czynników chorobotwórczych dla ludzi i zwierząt domowych

Nr projektu:
NR12-0126-10

Termin realizacji:
01.09.2011 - 31.08.2014

Przyznane środki finansowe:
4 000 000 zł

Kierownik projektu:
Prof. dr hab. Jerzy Rola

Zadania szczegółowe:

Zadanie 1. Utworzenie banku materiału biologicznego od dzików.
Kierownik zadania: dr Artur Jabłoński

Zadanie 2. Dziki jako rezerwuar i wektor w szerzeniu się wirusa choroby Aujeszkyego w Polsce
Kierownik zadania: dr hab. Andrzej Lipowski, prof. nadzw.

Zadanie 3. Dziki jako rezerwuar i wektor w szerzeniu się wirusa zespołu rozrodczo-oddechowego świń (PRRSV)
Kierownik zadania: prof. dr hab. Tomasz Stadejek

Zadanie 4. Dziki jako rezerwuar i wektor w szerzeniu się wirusów grypy świń
Kierownik zadania: prof. dr hab. Iwona Markowska-Daniel

Zadanie 5. Dziki i przeżuwacze wolno żyjące jako rezerwuar i wektor w szerzeniu się zakażeń Toxoplasma gondii
Kierownik zadania: dr Jacek Sroka

Zadanie 6. Dziki i przeżuwacze wolno żyjące jako rezerwuar i wektor w szerzeniu się zakażeń Yersinia enterocolitica
Kierownik zadania: prof. dr hab. W. Szweda

Zadanie 7. Dziki jako rezerwuar i wektor w szerzeniu się zakażeń Trichinella sp.
Kierownik zadania: prof. dr hab. Bożena Moskwa

Zadanie 8. Utworzenie banku materiału biologicznego od przeżuwaczy wolno żyjących
Kierownik zadania: dr Michał Fabisiak

Zadanie 9. Przeżuwacze wolno żyjące jako rezerwuar i wektor w szerzeniu się mykoplazm
Kierownik zadania: dr hab. Dariusz Bednarek, prof. nadzw.

Zadanie 10. Przeżuwacze wolno żyjące jako rezerwuar i wektor w szerzeniu się wirusów BHV1 i BVD-MD
Kierownik zadania: prof. dr hab. Jerzy Rola

Zadanie 11. Utworzenie banku materiału biologicznego od ptaków wolno żyjących
Kierownik zadania: prof. dr hab. Alina Wieliczko

Zadanie 12. Ptaki wodne wolno żyjące jako rezerwuar i wektor w szerzeniu się zakażeń parwowirusami (GPV), cirkowirusami, polyomawirusami (HNEG) gęsi oraz wirusem zapalenia wątroby kacząt (DHV) dla drobiu wodnego i wirusem Zachodniego Nilu dla człowieka.
Kierownik zadania: prof. dr hab. Elżbieta Samorek-Salamonowicz

Zadanie 13. Ptaki wolno żyjące jako rezerwuar i wektor w szerzeniu się wirusów grypy ptaków
Kierownik zadania: prof. dr hab. Zenon Minta

Zadanie 14. Ptaki wolno żyjące jako rezerwuar i wektor w szerzeniu się paramyksowirusów ptaków
Kierownik zadania: dr Krzysztof Śmietanka

Zadanie 15. Ptaki wolno żyjące jako rezerwuar i wektor w szerzeniu się Mycoplasma sp.
Kierownik zadania: dr Grzegorz Tomczyk

Zadanie 16. Ptaki wolno żyjące jako rezerwuar i wektor w szerzeniu się Salmonella sp. , E. coli, Campylobacter oraz Chlamydophila
Kierownik zadania: prof. dr hab. Alina Wieliczko

Zadanie 17. Ptaki wolno żyjące jako rezerwuar i wektor w szerzeniu się bakterii z gatunków Salmonella Typhimurium i Salmonella Enteritidis oraz z rodzaju Bordetella sp.
Kierownik zadania: prof. dr hab. Andrzej Koncicki

Zadanie 18. Utworzenie banku materiału biologicznego od gryzoni
Kierownik zadania: dr Marcin Niemcewicz

Zadanie 19. Występowanie Francisella tularensis u gryzoni dziko żyjących
Kierownik zadania: dr Marcin Niemcewicz

Streszczenie projektu

    W ostatnich dziesięcioleciach obserwuje się wyraźny wzrost liczby nowych i nowo pojawiających się chorób (emerging and reemerging diseases) u ludzi i zwierząt domowych. Głównym źródłem zakażenia są zwierzęta wolno żyjące, które stanowią rezerwuar dużej liczby różnorodnych czyników zakaźnych. Wykazano, że około 75% spośród tych chorób miało związek z zakażonymi zwierzętami wolno żyjącymi. Wpływ na transmisję czynnika zakaźnego od zwiarząt dzikich do człowieka lub zwierząt domowych ma szereg czynników. Większość z nich związana jest z działalnością gospodarczą człowieka. Szybki wzrost populacji ludzkiej, wycinanie lasów, zmiany klimatyczne oraz uprawy monokultur na olbrzymich obszarach powodują niszczenie siedlisk naturalnych zwierząt i sprzyjają coraz częstszym kontaktom ludzi oraz zwierząt domowych ze zwierzętami wolno żyjącymi. Kontaktom sprzyja także wykorzystywanie wielu gatunków zwierząt wolno żyjących jako zwierząt towarzyszących człowiekowi. Ważne znaczenie w transmisji patogenów odgrywają kontakty człowieka ze zwierzętami w trakcie polowań, konsumpcja mięsa zwięrząt dzikich oraz coraz bardziej popularna ekoturystka.
    Zwierzęta wolno żyjące mogą być także przyczyną zachorowań wśród zwierząt domowych. Należy mieć świadomość, że wiele krajów głównie europejskich w tym Polska jest wolnych od szeregu chorób zakaźnych takich jak bruceloza, pryszczyca, klasyczny pomór świń, choroba Aujeszkyego, wobec czego populacja bydła i świń jest w pełni wrażliwa na zakażenie tymi patogenami. Transmisja wymienionych czynników zakaźnych ze zwierząt wolno żyjących do wrażliwej populacji zwierząt hodowlanych spowodowałaby, oprócz ponownego wystąpienia chorób, ogromne straty ekonomiczne w hodowli zwierząt. Dlatego też większość krajów rozwiniętych rolniczo monitoruje występowanie najważniejszych czynników zakaźnych wśród zwierząt wolno żyjących.
    W Polsce brak jest rozeznania odnośnie występowania większości chorób zakaźnych wśród zwierząt wolno żyjących. Celem badań jest rozpoznanie sytuacji w zakresie występowania ważnych z epizootycznego punktu widzenia bakterii, wirusów i pasożytów w populacji zwierząt wolno żyjących oraz ocena zagrożenia zdrowia ludzi i zwierząt przez patogeny bytujące w środowisku zwierząt wolno żyjących. Wnioskowany projekt, przeznaczony do realizacji w PIWet..PIB w Puławach oraz w 5 innych ośrodkach naukowych, składa się z 4 pakietów tematycznych. W skład pakietu I . wchodzi 7 zadań badawczych, do realizacji których wykorzystywane będą próbki od dzików, w pakiecie II . 3 zadania badawcze dotyczące przeżuwaczy wolno żyjących, w pakiecie III . 7 zadań badawczych dotyczących ptaków wolno żyjących oraz 2 zadania badawcze z zakresu gryzoni wolno żyjących w pakiecie IV.

Bulletin

The Bulletin of the Veterinary Institute in Pulawy

The Bulletin of the Veterinary Institute in Pulawy publishes quarterly original articles on all aspects of veterinary science and related subjects, completed in the National Veterinary Research Institute and in other scientific centres.
Bulletin page

error
error
errorMinisterstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
errorGłówny Inspektorat Weterynarii
error
error
errorPolskie Centrum Akredytacji
error
error
error
error
error
error
error
error
error
DEKONTAMINACJA
oferta PIWet-PIB
Poziom przeciwciał FAVN
NOWA CENA 162 zł
ZATRUCIA PSZCZÓŁ

Copyright © 2017 - PIWet